ΜΑΚΕΤΑ

Η μακέτα είναι ένα μοντέλο που δείχνει τον τρόπο κατασκευής ή λειτουργίας ενός αντικειμένου ή τη λειτουργική σύνδεση των χώρων ενός κτιρίου ή μιας εγκατάστασης. Είναι δηλαδή μια κατασκευή σε σμίκρυνση που αντιπροσωπεύει ένα τελικό προϊόν. Το μοντέλο μπορεί να είναι εμφάνισης ή λειτουργικό.

Πριν από την κατασκευή της μακέτας είναι απαραίτητο να γίνει ο σχεδιασμός της υπό κλίμακα ώστε να αποφευχθούν τα λάθη.

Οι μακέτες που κατασκευάζουμε στο μάθημα της Τεχνολογίας πρέπει να γίνονται από υλικά που δε χρειάζονται περίπλοκη επεξεργασία, κυρίως όμως δεν πρέπει να κοστίζουν υπερβολικά. Για το λόγο αυτό, προτιμούνται υλικά καθημερινής χρήσης που φυσιολογικά θα κατέληγαν στα απορρίμματα. Έτσι, μπορούν να αξιοποιηθούν κουτιά από συσκευασίες, πώματα από πλαστικό ή φελλό, κλπ.

Σε γενικές γραμμές, τα υλικά που χρησιμοποιούμε είναι:

  • Το μακετόχαρτο τύπου σάντουιτς, είτε ως βάση για την μακέτα είτε ως υλικό κατασκευής. Κόβεται εύκολα με το κοπίδι και βάφεται με τους γνωστούς τρόπους.
  • Άλλα χαρτόνια και χαρτιά όπως το κυματιστό, το γκοφρέ, το χαρτόνι τύπου canson, το ριζόχαρτο, χαρτιά βελουτέ και μεταλλιζέ.
  • Η μπάλσα, ένα πολύ μαλακό ξύλο σε λωρίδες που κόβεται με μια μικρή σέγα πολύ εύκολα. Χρησιμοποιείται για κατασκευές κτιρίων κυρίως. Επίσης χρήσιμα θα μπορούσαν να είναι τα ξυλάκια για σουβλάκια και οι οδοντογλυφίδες.
  • Φύλλα φελλού ή φελλός σε έτοιμα σχήματα.
  •  Ο φυσικός πηλός ή ο καλλιτεχνικός (λευκός) πηλός που, όμως, προσθέτουν βάρος στην κατασκευή. Η πλαστελίνη είναι ακατάλληλη για κατασκευές που απαιτούν ύψος ή μεγάλο όγκο επειδή είναι μαλακή και εύπλαστη.
  • Ο γύψος είναι χρήσιμος σε ορισμένες περιπτώσεις. Γενικά είναι δύσκολος στην κατεργασία και βαρύς. Η γυψόγαζα είναι ιδανική για τρισδιάστατα σχήματα.
  • Το φελιζόλ είναι αρκετά εύκολο υλικό που κόβεται με το κοπίδι, βάφεται ή τρίβεται. Σε ορισμένες περιπτώσεις κατάλληλα είναι το αφρολέξ και το σφουγγάρι.
  • Το μέταλλο σε γενικές γραμμές αποφεύγεται στις κατασκευές της Τεχνολογίας. Ψιλά σύρματα, φύλλα χαλκού, πλέγματα σε διάφορες πυκνότητες και αλουμινόχαρτο μπορούν όμως να χρησιμοποιηθούν εύκολα.
  • Τα κτίρια μπορούν να κατασκευαστούν και από κομμάτια φελιζόλ ή έτοιμα κομμάτια ξύλου ή κουτιά συσκευασιών. Η διαφορετική υφή των επιφανειών μπορεί να αποδοθεί με επένδυση από γυαλόχαρτο, αλουμινόχαρτο, ζελατίνα, κλπ. Τα παράθυρα, αν είναι μικρά, μπορούν να κατασκευαστούν με κομμάτια χαρτοταινίας ή χαρτονιού. Για τη σκεπή κατάλληλα είναι το μακετόχαρτο, η μπάλσα ή το κυματιστό χαρτόνι. Σε ιδιαίτερες περιπτώσεις κτιρίων διαλέγουμε και άλλα υλικά, για παράδειγμα σε έναν ανεμόμυλο κατάλληλα για σκεπή θα μπορούσαν να είναι τα καλάμια.
  • Για το έδαφος υπάρχουν πολλές απλές λύσεις: το χαρτόνι ή ο φελλός είναι κατάλληλα υλικά, θα μπορούσαν όμως να αντικατασταθούν και από πιο φτηνές λύσεις, όπως μίγμα κόλλας με πριονίδια , άμμο ή ακόμη και σιμιγδάλι, που στη συνέχεια μπορεί να βαφτεί κατάλληλα. Ο τρόπος αυτός δίνει μεγαλύτερη αληθοφάνεια. Αν θέλουμε να δώσουμε την εντύπωση του ανάγλυφου μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε αφρό πολυουρεθάνης ο οποίος αφού φουσκώσει, μπορεί να μορφοποιθεί και να βαφεί. Άλλες λύσεις είναι φύλλα χαρτονιού απλού ή κυματιστού, φελιζόλ ή φύλλα χάρντμπορντ σε διαφορετικά μεγέθη που τα κολλάμε μεταξύ τους σε επάλληλες στρώσεις . Οι γραμμές  του ανάγλυφου σε αυτήν την περίπτωσημπορούν να εξομαλυνθούν με λίγο γύψο. Και οι εφημερίδες μουσκεμένες σε κόλλα μπορούν να δώσουν ικανοποιητικά την εντύπωση του ανάγλυφου. Ο γύψος, αν και σχετικά βαρύ υλικό, είναι κατάλληλος για κυλινδρικές κατασκευές με τη βοήθεια καλουπιού ( ένας σωλήνας ή ένα χαρτονένιο ρολό ) όπως επίσης για την κατασκευή πλοίων, αεροπλάνων, κλπ. Για τα τελευταία κατάλληλος είναι και ο πηλός, αν και επίσης είναι βαρύς.
  • Τα δέντρα, οι θάμνοι και οι πρασινάδες γίνονται από σφουγγάρι ή σφουγγάρι ανθοκομίας , μικρά κλαδιά, βαμμένα βρύα και λειχήνες. Για τη χλόη ένα μίγμα από πριονίδια, τέμπερα, κόλα και νερό δίνει την επιθυμητή εικόνα. Οι υγρές επιφάνειες μπορούν να αποδοθούν με διάφορους τρόπους: με βαφή της επιφάνειας ή χρήση τυπωμένου χαρτονιού που μιμείται το νερό, με χαρτί βελουτέ ή βαμβάκι ψεκασμένο με χρώμα, με χρωματιστά πλαστικά φύλλα ή φύλλα πλέξιγκλας, με ζελατίνες από συσκευασίες, με λυωμένο χρωματισμένο κερί, κλπ.
  • Για ανθρώπους, οχήματα και άλλες λεπτομέρειες σε απλουστευμένη μορφή, αν δεν χρησιμοποιηθούν τυποποιημένες φιγούρες,  το μακετόχαρτο είναι το πλέον κατάλληλο, όπως επίσης και η μπάλσα.
  • Για τις συγκολλήσεις και συνενώσεις χρειάζονται διάφορες κόλλες ανάλογα με τα υλικά ( γενικής χρήσης, ξυλόκολλα, κλπ ) αν και η κόλλα τύπου Ατλακόλ είναι η καλύτερη λύση στις πιο πολλές περιπτώσεις. Επίσης απαιτούνται κατά περίπτωση πιστόλι θερμοκόλλησης με σιλικόνη, μικρά καρφάκια, διπλόκαρφα, πινέζες, συνδετήρες συρραπτικού, κολλητική ταινία απλής ή διπλής όψης, χαρτοταινία, κ.α.

Βέβαια, κάθε μακέτα έχει τις ιδιαιτερότητές της οι οποίες απαιτούν φαντασία και επινοητικότητα. Για παράδειγμα, με σκελετό από μακετόχαρτο ή ξύλο και δίχτυ από δίχτυα συσκευασιών τροφίμων ή ακόμη και το πλέγμα από τις μονώσεις κτιρίων τα τέρματα στις μακέτες γηπέδων γίνονται πολύ εύκολα, οι καμινάδες ή τα σιλό των εργοστασίων μπορούν να γίνουν από ρολά χαρτιού κουζίνας ή κομμάτια σωλήνων και ο καπνός τους από βαμβάκι βαμμένο με σκούρο χρώμα, κλπ.

This slideshow requires JavaScript.

♦♦♦

     Σε γενικές γραμμές η διαδικασία που ακολουθείται για την κατασκευή μιας μακέτας είναι η παρακάτω:

  • Ετοιμάζουμε τη βάση της μακέτας.
  • Σημειώνουμε την κάτοψη του κτιρίου ή άλλων στοιχείων της μακέτας καθώς και τις τοπογραφικές λεπτομέρειες.
  • Δημιουργούμε τις ισοϋψείς (το ανάγλυφο του εδάφους, δηλαδή), αν χρειάζεται.
  • Μεταφέρουμε τις διαστάσεις των όψεων υπό κλίμακα πάνω στο υλικό της μακέτας
  • Κόβουμε τα βασικά στοιχεία της μακέτας
  • Αν χρειάζεται, βάφουμε τις επιφάνειες της μακέτας ή τις επενδύουμε με άλλα υλικά. Κόβουμε επίσης τα ανοίγματα πριν την συναρμολόγηση ώστε να αποφύγουμε τις παραμορφώσεις μετά.
  • Κολλάμε τους τοίχους στη βάση και μετά προσθέτουμε τα πατώματα και τις στέγες, αν πρόκειται για κτίρια. Για άλλες κατασκευές, εντοπίζουμε ποιος είναι ο σκελετός τους, το βασικότερο κομμάτι τους δηλαδή και ξεκινούμε με εκείνο.  Μετά συμπληρώνουμε τα υπόλοιπα συμπληρωματικά στοιχεία.
  • Αφού τελειώσουμε τη σύνδεση, τρίβουμε προσεκτικά τους αρμούς με ψιλό γυαλόχαρτο ή ξύνουμε με ένα κοπίδι τις ξερές κόλλες που περισσεύουν (φινίρισμα).
  • Στο τέλος προσθέτουμε τα υπόλοιπα  διακοσμητικά στοιχεία του χώρου ( δέντρα, θάμνους, ανθρώπους, κλπ.).

♦♦♦

ΠΡΟΣΟΧΗ:

      Για την κατασκευή της μακέτας εργαζόμαστε συγκεντρωμένοι και προσεκτικοί, ειδικά όταν χρησιμοποιούμε αιχμηρά εργαλεία. Αποφεύγουμε το συνωστισμό καθώς και τα αστεία με τα εργαλεία. Η ακαταστασία στο χώρο του εργαστηρίου ευνοεί τα ατυχήματα αλλά και οδηγεί σε εργασία κακής ποιότητας. Μετά το τέλος της εργασίας συμμαζεύουμε τα υλικά και τα εργαλεία και πετάμε όλα τα σκουπίδια που δημιουργήθηκαν, αφού συγκεντρώσουμε ό,τι μπορεί να ξαναχρησιμοποιηθεί.

♦♦♦

     Βρήκαμε στο Internet (από users.sch.gr/kontaxis/ekdiloseis/) αυτήν την Παρουσίαση Μακέτας που μπορεί να φανεί χρήσιμη.

Πολύ συχνά επίσης χρειάζονται τα αναπτύγματα διάφορων γεωμετρικών σωμάτων. Εδώ παρουσιάζονται όλα τα αναπτύγματα σε εκτυπώσιμη μορφή.